Dark patterns w sklepach online: jak je rozpoznać

Czym właściwie jest dark pattern

Dark pattern, czyli zwodniczy wzorzec projektowy, to takie rozwiązanie w wyglądzie strony, które ma popchnąć cię do decyzji korzystniejszej dla sklepu niż dla ciebie. Nie robi tego wprost kłamstwem, tylko układem strony, sformułowaniami albo wyczuciem momentu. Żaden z poniższych przykładów nie opisuje konkretnego sklepu. Opisują one wzorce, które pojawiają się w handlu internetowym w ogóle, tak żeby można je było rozpoznać wszędzie tam, gdzie się pojawią, a nie przypisywać je jednej firmie.

Sztuczna presja czasu

Licznik odliczający czas, komunikat, że zostało tylko kilka sztuk, albo baner twierdzący, że kilka innych osób ogląda właśnie ten sam produkt, wszystko to popycha do szybszej decyzji, niż ktoś podjąłby na spokojnie. Czasem odzwierciedla to prawdziwy stan magazynu. Często jednak ten sam licznik zaczyna odliczać od nowa po ponownym załadowaniu strony, co jest dość wyraźnym sygnałem, że ta presja nie jest powiązana z niczym rzeczywistym. Najprostszy test to odświeżyć stronę później i zobaczyć, czy ten sam komunikat nadal się pojawia.

Mylące rezygnowanie z dodatków

Niektóre procesy zamówienia z góry zaznaczają dodatkowy produkt, subskrypcję albo ubezpieczenie, i to opisane tak, że usunięcie ich wymaga więcej uwagi niż ich zaakceptowanie. Przycisk odmowy bywa mniejszy, wyszarzony albo sformułowany okrężnie w porównaniu z przyciskiem akceptacji. Przeczytanie każdego pola wyboru na stronie zamówienia przed jego potwierdzeniem, zamiast szybkiego przeklikania się dalej, to jedyna naprawdę skuteczna obrona.

Cena kroplówka (drip pricing)

Chodzi o sytuację, w której cena pokazana na początku procesu wygląda na niższą od tej, którą faktycznie zapłacisz, bo opłaty za dostawę, obsługę albo wybraną metodę płatności pojawiają się dopiero na ostatnim kroku. Przed potwierdzeniem zamówienia warto więc patrzeć na kwotę końcową, a nie na tę pokazaną na stronie produktu, bo właśnie w różnicy między nimi ukrywa się ten mechanizm.

Wymuszona kontynuacja

Darmowy okres próbny albo cena na start, która po cichu zamienia się w płatną subskrypcję, jeśli nie anulujesz jej do określonego dnia, to wzorzec, na który warto uważać. Tym bardziej że czas na rezygnację bywa krótszy, a sama rezygnacja głębiej schowana w ustawieniach konta, niż było to przy zapisywaniu się. Ustawienie sobie własnego przypomnienia kilka dni przed końcem każdego okresu próbnego to niewielki wysiłek, który całkowicie rozwiązuje ten problem.

Sztuczny niedobór wokół rabatów

Baner z informacją, że wyprzedaż kończy się za kilka godzin, wyświetlany przy każdej wizycie przez kilka dni z rzędu, to odmiana sztucznej presji czasu wymierzona właśnie w rabaty i kody. To jednak zupełnie inna sprawa niż to, czy kod rabatowy albo kupon naprawdę działa. Kod albo zadziała przy kasie, albo nie, i można to sprawdzić bezpośrednio, w przeciwieństwie do odliczania, którego zwykle nie da się z niczym porównać.

Jak to się łączy z rzetelnym sprawdzaniem kodów

Jeden nawyk pomaga na kilka z tych wzorców jednocześnie: traktuj kwotę w podsumowaniu zamówienia, a nie stronę marketingową, jako prawdziwą liczbę. Wpisanie sprawdzonego kodu, a potem przeczytanie całego podsumowania zamówienia, łącznie z z góry zaznaczonymi dodatkami, zanim klikniesz potwierdzenie, rozprawia się jednocześnie z ceną kroplówką i mylącym rezygnowaniem z dodatków. Kody na daily-coupons.info sprawdzamy w kilkuset sklepach kilka razy dziennie właśnie dlatego, że niesprawdzony kod tworzy własny rodzaj fałszywej presji: ktoś spieszy się, żeby go użyć, a potem okazuje się, że on nie działa.

Krótka lista kontrolna

• Odśwież stronę z licznikiem czasu i zobacz, czy odliczanie zaczyna się od nowa.
• Przeczytaj każde z góry zaznaczone pole wyboru przy kasie, zanim potwierdzisz zamówienie.
• Porównaj cenę pokazaną na początku z kwotą końcową, łącznie z opłatami.
• Zanotuj dokładną datę końca darmowego okresu próbnego, niezależnie od przypomnień wysyłanych przez sklep.
• Traktuj banery o kończących się zapasach jak marketing i sprawdzaj kod bezpośrednio, zamiast reagować na odliczanie.

Nic z tego nie wymaga specjalnych narzędzi. Wystarczy przeczytać stronę zamówienia w całości i dać sobie przed decyzją tę samą krótką chwilę namysłu, którą warto zrobić przy każdym zakupie online. Piszemy o tym bardziej ogólnie na stronie jak to działa.