Herroepingsrecht: EU, VK en VS vergeleken

Waarom "herroepingsrecht" niet overal hetzelfde betekent

Wie weleens bestelt bij winkels in verschillende landen, gaat er al snel van uit dat het recht om van gedachten te veranderen over een online aankoop overal op dezelfde manier werkt. Dat is niet zo. De Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk geven consumenten allebei een wettelijke bedenktijd voor de meeste online aankopen, met een vast aantal dagen en een vast startpunt. De Verenigde Staten kennen geen vergelijkbaar landelijk recht voor gewone online bestellingen. Wat op het eerste gezicht een klein juridisch detail lijkt, bepaalt in de praktijk wat je echt kunt verwachten als een pakket is aangekomen en je, zonder dat de verkoper iets fout deed, besluit dat je het toch niet wilt.

De EU: veertien dagen herroepingsrecht

Een consument die online, telefonisch of buiten de winkel van de verkoper koopt, heeft in de hele Europese Unie veertien kalenderdagen om de koop zonder opgaaf van reden te herroepen. Bij goederen loopt die termijn vanaf de dag waarop de consument, of iemand die hij daarvoor heeft aangewezen, het product daadwerkelijk in handen krijgt, niet vanaf de besteldatum. Informeert de verkoper je niet over dit recht, dan loopt de termijn aanzienlijk langer door dan de gebruikelijke veertien dagen. De kosten van het terugsturen zijn voor de consument, tenzij de verkoper heeft aangegeven die te dragen of vooraf niet duidelijk heeft gemaakt dat de kosten voor de koper zijn. Deze regel geldt in elke lidstaat op dezelfde manier, ongeacht of de webshop in Nederland, België, Duitsland of een ander EU-land gevestigd is, en zorgt zo voor een gelijke ondergrens van bescherming binnen de hele EU.

Het Verenigd Koninkrijk: hetzelfde idee, eigen wetgeving

Het Verenigd Koninkrijk hanteert sinds het uittreden uit de EU een bijna identieke regel, maar dan in eigen, losstaande wetgeving. De bedenktijd komt ook daar neer op ongeveer twee weken, gerekend vanaf het moment dat de goederen in het bezit van de consument komen, en een verkoper moet het geld terugbetalen binnen een redelijke termijn na ontvangst van de retourzending of het bewijs dat die onderweg is. Omdat deze Britse regeling los van de EU verder kan evolueren, is de praktijk voor een Britse koper op dit moment weliswaar vergelijkbaar met die van een EU-koper, maar het gaat wel om twee juridisch gescheiden stelsels die in de loop van de tijd uit elkaar kunnen gaan lopen.

De Verenigde Staten: geen algemeen recht om te annuleren

Hier verandert het beeld het meest. De Amerikaanse federale wetgeving geeft consumenten geen algemeen recht om een online aankoop binnen een vaste termijn te annuleren, enkel en alleen omdat ze van gedachten zijn veranderd. Er bestaat wel een aparte, smalle regeling voor verkopen die persoonlijk plaatsvinden buiten de gewone bedrijfsruimte van de verkoper, bijvoorbeeld aan de deur, maar die is niet gemaakt voor een gewone aankoop via een webshop. Of je een online bestelling in de VS kunt terugsturen, en onder welke voorwaarden, wordt dus vrijwel volledig bepaald door het eigen retourbeleid van de winkel, niet door een algemene consumentenwet. Sommige staten verplichten een winkel wel om dat beleid duidelijk te vermelden, maar de inhoud ervan, inclusief de vraag of een retour bij bedenken überhaupt wordt geaccepteerd, is grotendeels aan de verkoper zelf.

Wat dit betekent als je over de grens winkelt

Een koper uit de EU die bestelt bij een winkel buiten de EU, of andersom, kan er niet automatisch van uitgaan dat het sterkste van de twee stelsels geldt. Welk recht op een grensoverschrijdende koop van toepassing is, hangt meestal af van het land waar de verkoper gevestigd is en waar hij zijn verkoop op richt, soms aangevuld met beschermende regels voor het land van de consument. Precies daardoor wordt dit al snel ingewikkeld, en is een algemene tekst op internet geen vervanging voor het lezen van de eigen voorwaarden van de verkoper. Een kortingscode die je bij het afrekenen gebruikt, verandert hier niets aan: de korting werkt op de prijs, niet op de herroepingsregels. Een artikel dat met korting is gekocht binnen de EU of het VK, valt nog altijd onder dezelfde bedenktijd van veertien dagen als eenzelfde artikel voor de volle prijs, tenzij een specifieke wettelijke uitzondering geldt, zoals gepersonaliseerde producten of verzegelde artikelen die al geopend zijn.

Praktische stappen voordat je op een herroepingsrecht rekent

• Kijk in welk land de verkoper juridisch gevestigd is en welke voorwaarden op je bestelling van toepassing zijn; dit staat meestal op de afrekenpagina of in de algemene voorwaarden.
• Noteer binnen de EU of het VK de leverdatum, want dat is het moment waarop de bedenktijd van veertien dagen voor goederen begint te lopen.
• Lees buiten de EU eerst het eigen retourbeleid van de winkel voordat je bestelt, aangezien er geen algemeen vangnet is als dat beleid beperkt is of ontbreekt.
• Bewaar bestelbevestigingen en verzendmeldingen; dat is het bewijs dat nodig is als er discussie ontstaat over het moment waarop de termijn begon.

Actuele codes bij honderden webshops in veel landen worden meerdere keren per dag gecontroleerd op daily-coupons.info, en het loont om te kijken of er een werkende kortingscode is voordat je bestelt, al heeft dat geen invloed op je herroepingsrecht. Voor een breder overzicht van hoe een aankoop beschermd is nadat je hebt besteld, zie onze pagina hoe het werkt.

Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Consumentenrecht verandert en kent altijd uitzonderingen; de precieze situatie hangt af van de voorwaarden van de verkoper en het recht dat op je bestelling van toepassing is. Raadpleeg bij twijfel de voorwaarden van de winkel zelf en, indien nodig, de consumentenorganisatie in je eigen land.