Toegankelijke webshops: wat echt het verschil maakt

Toegankelijkheid is niet één functie, maar een optelsom van kleine dingen

Een toegankelijke webshop herken je niet aan één instelling die je aan kunt zetten. Het is de optelsom van veel losse keuzes: hoe een pagina is opgebouwd, hoe hij reageert op een toetsenbord in plaats van een muis, hoeveel contrast de tekst heeft en hoe duidelijk een fout wordt uitgelegd als er bij het afrekenen iets misgaat. Een webshop kan er modern uitzien en toch echt lastig te gebruiken zijn voor iemand die afhankelijk is van een schermlezer, een schakelaar of gewoon navigatie met het toetsenbord, als er bij het bouwen niet aan die details is gedacht. Het invullen van een kortingscode is maar een klein moment in het afrekenproces, maar juist zo'n stap loopt als eerste vast wanneer een invoerveld geen goed label heeft.

Tekst die een schermlezer kan voorlezen

Een schermlezer zet tekst en structuur op het scherm om in spraak of braille. Dat werkt alleen als afbeeldingen een alternatieve tekst hebben die beschrijft wat erop staat, als knoppen een duidelijk label hebben in plaats van alleen een icoontje, en als koppen een logische volgorde volgen in plaats van alleen gebruikt te worden om tekst groter te maken. Voor iemand met een visuele beperking is dat het verschil tussen snel door een webshop bewegen door van kop naar kop en van sectie naar sectie te springen, en een hele pagina in één lange stroom moeten aanhoren om dat ene ding te vinden dat je zoekt.

Volledig bedienbaar met het toetsenbord, zonder muis

Elk interactief onderdeel van een pagina, zoals menu's, filters, het winkelmandje en het bestelformulier, moet bereikbaar en bruikbaar zijn met alleen het toetsenbord, met een zichtbare focusmarkering die laat zien waar je op dat moment bent. Dat is direct belangrijk voor mensen met een motorische beperking die een muis niet precies of helemaal niet kunnen gebruiken, en het helpt ook iedereen die een schakelaar of spraakbesturing gebruikt die toetsenbordinvoer nabootst. Een webshop waar je het veld voor een kortingscode alleen kunt openen door op een klein icoontje te klikken, zonder alternatief via het toetsenbord, sluit deze shoppers in feite buiten van die functie.

Voldoende kleurcontrast en schaalbare tekst

Tekst moet genoeg contrast met de achtergrond hebben om leesbaar te zijn voor mensen die slecht zien of kleuren anders waarnemen, en hij moet leesbaar blijven als je in de browser inzoomt of de tekst groter maakt, zonder dat stukken over elkaar heen vallen of worden afgesneden. Voor een webshop is dit een kleine moeite om te regelen, maar als het ontbreekt, is het in de praktijk een flinke drempel. Wie de prijs of de voorwaarden van een actie niet kan lezen, kan er ook niet betrouwbaar gebruik van maken.

Duidelijke foutmeldingen en genoeg tijd

Als een veld verkeerd is ingevuld, bijvoorbeeld bij een verlopen kaart of een ongeldige code, moet de foutmelding duidelijk zeggen wat er misging en waar, in plaats van een algemene melding bovenaan de pagina die los staat van het veld zelf. Tijdslimieten, zoals een aftellende sessie of een timer bij een flitsactie, moeten genoeg tijd geven om een aankoop af te ronden, of een mogelijkheid bieden om de tijd te verlengen. Bij sommige cognitieve en motorische beperkingen duurt een taak simpelweg langer, wat niet betekent dat hij niet af te ronden is.

Hoe dit er voor een shopper uitziet

• Wie een schermlezer gebruikt, kan elk product, elke prijs en elke knop herkennen zonder te raden wat een icoontje zonder label doet.
• Wie alleen het toetsenbord gebruikt, kan een hele bestelling afronden, inclusief het invullen van een code, zonder ooit een muis nodig te hebben.
• Wie slecht ziet, kan flink inzoomen en nog steeds elke prijs en elk label lezen zonder horizontaal te hoeven scrollen.
• Wie een cognitieve of concentratiegerelateerde aandoening heeft, wordt niet met een onredelijk korte afteltimer door het afrekenen gejaagd.

Waar regels in je regio er een juridische laag aan toevoegen

Toegankelijkheid is steeds vaker een wettelijke verplichting en niet alleen een kwestie van goed ontwerp. In de EU stelt de Europese toegankelijkheidsrichtlijn, de European Accessibility Act, bindende eisen aan veel webshops en digitale diensten; die eisen gelden via de nationale wetgeving waarin de lidstaten de richtlijn hebben omgezet. Buiten de EU, bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten, gelden eigen wetten en rechtspraak die ook op websites worden toegepast, met een andere reikwijdte en handhaving. Dit is geen juridisch advies, en welke verplichtingen precies gelden, hangt af van de grootte, de sector en de vestigingsplaats van de webshop. Maar de richting is overal hetzelfde: toegankelijkheid verschuift van iets vrijblijvends naar iets wat je mag verwachten.

Webshops met een heldere opbouw vinden

Hoe een webshop in elkaar zit en hoe duidelijk het afrekenen is, kun je vaak snel beoordelen door er gewoon even rond te kijken. Categorieën en afzonderlijke winkels vind je op de pagina categorieën en de pagina webshops, voordat je besluit waar je koopt.