Als een prijs te mooi klinkt om waar te zijn

Een bericht over een cadeaubon van een paar honderd euro die je zogenaamd hebt gewonnen, terwijl je aan geen enkele winactie hebt meegedaan, is een van de meest klassieke tekenen van oplichting met cadeaubonnen. Zulke berichten komen per e-mail, via sociale media of als sms binnen en zien er vaak bedrieglijk echt uit, met een bekend logo en een ogenschijnlijk betrouwbare opmaak. Het doel is bijna nooit de bon zelf, maar je persoonsgegevens, je betaalgegevens of allebei tegelijk.

Weet je eenmaal hoe zulke acties meestal in elkaar zitten, dan herken je de meeste gevallen binnen een paar seconden, zonder de link zelfs maar te hoeven openen.

Hoe een nagemaakte winactie meestal in elkaar zit

Het begint meestal met een bericht dat een grote prijs aankondigt, samen met de oproep om snel te handelen, omdat het aanbod zogenaamd maar een paar uur geldig is. De link erin leidt naar een pagina die lijkt op een bekende webshop, maar bij nader inzien een net iets ander adres heeft. Daar word je gevraagd om persoonsgegevens in te vullen, vaak meer dan nodig is om alleen een prijs op te halen, zoals je geboortedatum, je adres en soms zelfs je kaartgegevens voor zogenaamde "verzendkosten".

Typische waarschuwingssignalen op een rij

• Deelname aan een winactie die je je niet herinnert, samen met een zogenaamde prijs.
• Sterke tijdsdruk, bijvoorbeeld een termijn van een paar uur om de prijs op te halen.
• Een internetadres dat lijkt op een bekende naam, maar er in details van afwijkt.
• Het verzoek om voor een zogenaamd gratis prijs toch te betalen, bijvoorbeeld voor verzending of administratie.

Waarom juist cadeaubonnen zo geliefd zijn bij oplichters

Een cadeaubon voelt vrijblijvender dan een bedrag in contanten, en daarom zijn veel mensen minder voorzichtig als er "maar" een bon lonkt in plaats van een uitbetaling in geld. Tegelijk kun je zulke oplichting makkelijk koppelen aan de naam van bekende webshops, omdat veel mensen daar toch al kopen en een bon voor precies die webshop geloofwaardig klinkt. Weten hoe je nepwebshops herkent, helpt ook bij een nagemaakte winactie, omdat beide op heel vergelijkbare trucs draaien.

Rekenvoorbeeld: klopt een zogenaamde prijs wel?

Stel, een bericht belooft je een cadeaubon van 500 euro, omdat je zogenaamd als duizendste bezoeker van een website bent geselecteerd. Een webshop die regelmatig bonnen van dat bedrag weggeeft zonder enige aanmelding of aankoopgeschiedenis vooraf, zou flinke bedragen weggeven zonder er iets voor terug te krijgen behalve je gegevens. Vraagt de pagina daarbovenop "administratiekosten" van een paar euro om die 500 euro vrij te geven, dan laat alleen die omkering al zien wie hier echt betaalt: niet de zogenaamde winnaar, maar degene die op de link heeft geklikt.

Hoe je een actie controleert voordat je meedoet

Open bij twijfel niet de link uit het bericht, maar ga zelf naar de officiële website van de webshop via de adresbalk of een eigen bladwijzer, en zoek daar naar informatie over de genoemde actie. Staat daar niets over zo'n winactie, dan gaat het hoogstwaarschijnlijk om een poging tot oplichting. Ook een blik op beoordelingen van webshops of even zoeken op de precieze tekst van het bericht brengt vaak snel aan het licht of anderen al over dezelfde truc hebben bericht.

Wat je doet als je al gegevens hebt ingevuld

Heb je al persoonsgegevens ingevuld, verander dan als eerste het wachtwoord van elk account waarvoor je hetzelfde of een vergelijkbaar wachtwoord gebruikt, want veel van deze pagina's zijn daar ook op uit. Heb je zelfs kaartgegevens ingevuld, laat het dan meteen weten aan je bank of kaartuitgever, zodat de kaart bij twijfel wordt geblokkeerd voordat er een niet-toegestane afschrijving plaatsvindt. Wat je als eerste doet bij een overgenomen account, geldt in dit geval net zo goed, ook al begon het met een winactie en niet met een directe aanval.

Echte kortingscodes herken je aan andere kenmerken

Een echte kortingscode of cadeaubon verschijnt meestal daar waar je hem zou verwachten: in een nieuwsbrief waarop je zelf bent geabonneerd, direct in je eigen klantaccount of via een betrouwbare kortingssite. Hij vraagt ook nooit om een betaling voordat je hem kunt gebruiken, maar verlaagt alleen de prijs bij je volgende aankoop. In het overzicht met kortingscodes van daily-coupons.info vind je dan ook alleen codes die je direct in het winkelmandje invult, zonder eerst gegevens op een vreemde pagina te hoeven achterlaten.

Dezelfde truc op sociale media

Naast e-mails duikt hetzelfde idee ook vaak op als bericht of reactie op sociale media, meestal met de oproep om het bericht te delen, erop te reageren of een onbekend account te volgen voordat de zogenaamde bon wordt vrijgegeven. Door gedeelde berichten en veel reacties lijken zulke acties al snel geloofwaardiger dan ze zijn, omdat het de indruk wekt dat veel echte mensen meedoen, terwijl een deel van die reacties zelf weer van nep- of gekaapte accounts kan komen. Een blik op het account dat de actie heeft geplaatst, bijvoorbeeld hoe lang het al bestaat en of het verder wel bij de genoemde webshop past, zegt hier vaak meer dan het aantal reacties eronder.

Veelgestelde vragen

Kan een echte winactie ook een korte deelnametermijn hebben?

Ja, dat alleen is geen zeker waarschuwingssignaal. Verdacht wordt het pas in combinatie met een prijs die je al zou hebben gewonnen zonder dat je hebt meegedaan, of met een verzoek om te betalen om de prijs op te halen.

Is het genoeg om gewoon niet op de link te klikken?

In de meeste gevallen wel. Zonder klik op de link kan de pagina erachter in de regel geen gegevens van je krijgen. Daarnaast is het verstandig om het bericht te verwijderen en niet door te sturen.

Wat als ik al een klein bedrag heb betaald voor de zogenaamde prijs?

Neem meteen contact op met je bank of betaaldienst om de betaling te melden en te laten bekijken of terugboeken mogelijk is. Hoe sneller je reageert, hoe groter de kans dat het bedrag nog terug te halen is.

Komen zulke winacties alleen per e-mail binnen?

Nee, dezelfde truc duikt net zo goed op via sociale media, per sms of in chatapps, vaak met een zogenaamde afzender die eruitziet als een bekende webshop of een bekend merk.