Twee verpakkingen, twee prijzen, één vraag

Je hebt twee aanbiedingen voor hetzelfde wasmiddel: een fles van 750 milliliter voor 5,49 euro en een grotere van 1,25 liter voor 8,99 euro. Op het eerste gezicht lijkt de grote fles duurder en daardoor minder aantrekkelijk, terwijl dat misschien helemaal niet zo is als je de prijs omrekent naar dezelfde eenheid. De prijs per eenheid, dus de prijs per liter, per kilo of per stuk, maakt van twee verpakkingen van verschillende grootte pas getallen die je kunt vergelijken. Toont een webshop die waarde niet direct, dan reken je hem in een paar seconden zelf uit.

De berekening is altijd dezelfde

Het idee is simpel: totaalprijs gedeeld door totale hoeveelheid is de prijs per eenheid. Bij vloeistoffen deel je de prijs door het aantal liter, bij levensmiddelen door het aantal kilo, bij multipacks door het aantal stuks dat erin zit. Die ene formule werkt of het nu gaat om wasmiddel, koffiecups of batterijen, en je hebt er niets anders voor nodig dan de twee getallen die toch al op elke productpagina staan: de prijs en de grootte van de verpakking.

Het rekenvoorbeeld van het begin helemaal uitgewerkt

De kleine fles wasmiddel kost 5,49 euro voor 750 milliliter, en gedeeld door 0,75 liter geeft dat een literprijs van 7,32 euro. De grote fles kost 8,99 euro voor 1,25 liter, en gedeeld geeft dat een literprijs van 7,19 euro. De grote fles is dus echt goedkoper per liter, maar maar een klein beetje, en zonder de berekening had je dat niet gezien. Bij een groter prijsverschil tussen twee verpakkingsgroottes kan de uitkomst ook andersom uitvallen, en daarom loont het om die korte berekening bij elke vergelijking opnieuw te maken, in plaats van te vertrouwen op de aanname „groter is altijd goedkoper”.

Wanneer vergelijken op hoeveelheid misleidend is

De prijs per eenheid laat alleen zien wat één eenheid kost, niet of je die hoeveelheid ook echt nodig hebt. Een grote verpakking met een lagere literprijs loont alleen als je hem echt opmaakt voor de houdbaarheidsdatum of voordat je het weer nodig hebt. Bederft de helft omdat je een te grote verpakking koos, dan was de lagere prijs per eenheid uiteindelijk geen besparing, maar alleen een getal op papier. Dat geldt vooral voor levensmiddelen en cosmetica met een beperkte houdbaarheid.

Als eenheden niet direct te vergelijken zijn

Sommige vergelijkingen vragen om een tussenstap voordat de eigenlijke berekening begint. Koffiecups worden vaak per doos met een bepaald aantal cups verkocht, terwijl losse koffie per gram wordt geprijsd. Wil je die direct vergelijken, dan moet je eerst het aantal cups omrekenen naar een vergelijkbare hoeveelheid, bijvoorbeeld het aantal gram koffie per cup, voordat een kiloprijs überhaupt iets zegt. Hetzelfde geldt voor multipacks met een verschillend aantal stuks, waar een vergelijking pas zin heeft als je deelt door het werkelijke aantal stuks in plaats van door het aantal verpakkingen. Juist bij drogisterij- en dagelijkse producten, waar slim besparen zonder te hamsteren sowieso een onderwerp is, betaalt die korte omrekening zich regelmatig uit.

Waar de wettelijke prijs per eenheid helpt, en waar niet

Voor bepaalde producten schrijven EU-regels voor dat webshops naast de totaalprijs ook de prijs per kilo, per liter of per andere standaardeenheid vermelden, de zogeheten prijs per meeteenheid. Deze EU-regels gelden via de nationale wetgeving van elke lidstaat. Waar die vermelding er is, vervangt ze je eigen berekening volledig. In de praktijk ontbreekt ze echter bij sommige productcategorieën, bij aanbiedingen of in de mobiele weergave van sommige webshops, of staat ze zo klein dat je haar makkelijk mist. In die gevallen blijft je eigen korte berekening de betrouwbaarste methode.

Een korte routine voor je volgende aankoop

• Noteer prijs en verpakkingsgrootte van beide aanbiedingen voordat je kiest.
• Breng beide hoeveelheden naar dezelfde eenheid, bijvoorbeeld milliliter omrekenen naar liter, voordat je deelt.
• Deel de totaalprijs door de omgerekende hoeveelheid en zet de twee uitkomsten direct naast elkaar.

Een blik in de passende categorie maakt het bovendien makkelijker om meerdere verpakkingsgroottes van hetzelfde product überhaupt naast elkaar te vinden. Deze drie stappen kosten bij één vergelijking minder dan een minuut en voorkomen dat de zogenaamd grote besparing van een grootverpakking alleen gezichtsbedrog is door het hogere absolute getal. Wie vaker zo vergelijkt, krijgt na verloop van tijd gevoel voor welke verpakkingsgrootte bij welk product echt de betere verhouding biedt, ook zonder elke keer de berekening opnieuw op te schrijven. Meer over sluipende krimp en prijzen per eenheid laat zien hoe fabrikanten verpakkingsgroottes soms zo kiezen dat vergelijken extra lastig wordt.

Waarom sommige webshops de prijs per eenheid afronden

Een ander struikelblok is het afronden. Sommige webshops tonen de prijs per eenheid alleen afgerond op twee cijfers achter de komma, en bij heel kleine verpakkingen of heel goedkope producten kan het verschil tussen twee aanbiedingen daardoor verdwijnen, terwijl het er bij een nauwkeurigere berekening wel is. Reken je zelf met de niet-afgeronde uitgangswaarden, dan zie je kleine verschillen die in de afgeronde weergave van de webshop wegvallen. Bij één aankoop maakt dat zelden veel uit, maar bij producten die je regelmatig opnieuw koopt, kan dat kleine verschil na verloop van tijd best oplopen.

Veelgestelde vragen

Moet ik de prijs per eenheid echt zelf uitrekenen als er een wettelijke prijs per meeteenheid is?

Niet als de webshop die correct en goed zichtbaar toont. In de praktijk is een korte eigen check toch nuttig, omdat de vermelding niet overal verplicht is en soms op plekken staat die je makkelijk over het hoofd ziet.

Hoe vergelijk ik producten met totaal verschillende verpakkingseenheden?

Breng eerst beide hoeveelheden naar dezelfde eenheid, bijvoorbeeld cups naar gram of milliliter naar liter, en reken pas daarna de prijs per eenheid uit. Wie zonder die tussenstap direct de totaalprijzen vergelijkt, komt al snel op een verkeerde uitkomst.

Loont een grootverpakking altijd als de prijs per eenheid lager is?

Alleen als je de hoeveelheid echt opmaakt voordat de houdbaarheid verloopt. Een lagere prijs per eenheid levert geen besparing op als je uiteindelijk een deel van de verpakking weggooit.

Geldt de prijs per meeteenheid ook voor aanbiedingen van buiten de EU, bijvoorbeeld uit Zwitserland?

De EU-regels over de prijs per meeteenheid gelden voor webshops die onder EU-recht vallen. Buiten de EU, bijvoorbeeld in Zwitserland, gelden eigen regels, dus daar loont het extra om zelf naar prijs en verpakkingsgrootte te kijken als er geen vergelijkbare vermelding te zien is.