Namaak op online marktplaatsen herkennen

Namaak is een probleem van marktplaatsen, niet alleen van merken

Op een marktplaats kunnen duizenden verkopers actief zijn, en wie naar een product zoekt, ziet meestal één pagina met resultaten zonder dat duidelijk is wie elk artikel eigenlijk verkoopt. Namaakproducten komen op die pagina's terecht omdat de marktplaats zelf niet elke productlijn maakt of controleert. Het platform levert de etalage, terwijl zelfstandige verkopers hun eigen aanbiedingen uploaden. Dat geldt voor grote algemene marktplaatsen en ook voor veel platforms die zich op één categorie richten. Het betekent niet dat een bepaald platform slordig is, alleen dat de opzet van een marktplaats het makkelijker maakt voor een nepaanbod om te verschijnen dan in een gewone webshop met één inkoper.

Hoe een nepaanbod meestal op een pagina belandt

Nepaanbiedingen duiken vaak op een paar vaste manieren op. Een verkoper zet een product online met dezelfde titel en foto's als het echte merk, soms rechtstreeks gekopieerd uit de catalogus van de fabrikant. Een aanbieding kan ook echt beginnen en later worden aangepast, zodat een pagina met echte reviews en echte voorraad ongemerkt overgaat naar een andere verkoper die een lookalike aanbiedt. Daarnaast raken namaakartikelen soms vermengd met echte artikelen in dezelfde magazijnvoorraad, bij programma's waarbij de voorraad van meerdere verkopers samen wordt opgeslagen en verzonden. Dat is een van de redenen waarom twee bestellingen van wat precies hetzelfde aanbod lijkt, als verschillende artikelen van ongelijke kwaliteit kunnen aankomen.

Signalen dat een aanbod misschien niet echt is

• Een prijs die duidelijk lager ligt dan bij alle andere verkopers van hetzelfde artikel, zonder dat er sprake is van uitverkoop of einde seizoen.
• Productfoto's die niet kloppen met de verpakking, de etiketten of de accessoires die in de tekst worden beschreven.
• Een verkopersnaam zonder geschiedenis, met alleen heel recente reviews, of met reviews die over een heel ander product lijken te gaan.
• Spelfouten of afwijkingen in de merknaam, het modelnummer of de tekst op de verpakking.
• Geen land van herkomst vermeld, of een land dat niet overeenkomt met wat het merk normaal voor die productlijn opgeeft.

Geen van deze signalen is op zichzelf een bewijs, maar als er twee of drie tegelijk bij hetzelfde aanbod opduiken, is dat een goede reden om even te wachten met kopen, of met het invullen van een kortingscode die alleen voor dat ene aanbod geldt.

Check de verkoper, niet alleen het product

Op de meeste marktplaatsen staat op de productpagina wie de bestelling echt afhandelt, los van de merknaam in de titel. Het loont om de pagina van die verkoper te openen voordat je iets koopt waarbij het er echt toe doet, zoals elektronica, veiligheidsuitrusting of alles wat je op je lichaam gebruikt. Een verkoper die al lang en consequent dezelfde soort producten verkoopt, is een ander risico dan iemand die een paar weken geleden nog in een heel andere categorie zat. Deze ene controle kost minder dan een minuut en haalt al een flink deel van de duidelijk verkeerde aanbiedingen eruit.

Wat je doet als een geleverd artikel niet klopt

Komt er een artikel binnen dat niet overeenkomt met de beschrijving, de verpakking of de verwachte kwaliteit, maak dan eerst foto's van hoe het is aangekomen, inclusief barcodes, etiketten en de buitenverpakking, voordat je contact opneemt met de verkoper of de marktplaats. De meeste marktplaatsen hebben een aparte procedure om vermoedelijke namaak te melden, los van een gewone retour, en via die weg krijg je doorgaans sneller antwoord dan met een algemene klacht. Betaaldiensten en creditcardmaatschappijen bieden daarnaast vaak kopersbescherming voor producten die niet overeenkomen met de beschrijving. Dat is een aparte route die goed is om te kennen als de procedure van de marktplaats vastloopt.

Wie waarvoor verantwoordelijk is, in grote lijnen

De regels verschillen per regio en zijn nog volop in beweging, dus dit is een algemene beschrijving en geen juridisch advies. In de EU krijgen marktplaatsen steeds meer verplichtingen om in actie te komen bij meldingen over illegale of nagemaakte aanbiedingen, en om informatie te geven over de externe verkopers op hun platform. Buiten Europa, bijvoorbeeld in de Verenigde Staten, is de aansprakelijkheid van marktplaatsen voor aanbiedingen van derden nog onderwerp van rechtszaken en nieuwe wetgeving, met uitkomsten die per geval verschillen. Overal is het praktische vertrekpunt hetzelfde: als koper heb je de meest directe mogelijkheden via de meldfuncties van de marktplaats zelf en via de kopersbescherming van je betaaldienst, en niet door de fabrikant rechtstreeks aan te spreken.

Een korte checklist voor je koopt

• Vergelijk de prijs met meerdere andere aanbiedingen van hetzelfde artikel, niet alleen met het eerste resultaat.
• Open de pagina van de verkoper en kijk hoe lang die dit soort producten al verkoopt.
• Zoek naar een vermeld land van herkomst en vergelijk dat met wat het merk normaal opgeeft.
• Bewaar de orderbevestiging en de gebruikte kortingscode, voor het geval je later iets moet retourneren of melden.

Liever kopen via gecontroleerde webshops

Een manier om dit risico kleiner te maken is rechtstreeks kopen in de eigen webshop van een winkel in plaats van via een aanbod op een marktplaats waarvan de verkoper onduidelijk is, met een geldige code als die er is. Actuele codes voor webshops in allerlei categorieën vind je op de pagina categorieën, en afzonderlijke winkels kun je opzoeken op de pagina webshops voordat je beslist waar je koopt.