Drie systemen, drie totaal verschillende kostenmodellen

Je staat voor de keuze tussen een cupmachine van 79 euro, een volautomatische espressomachine van 449 euro en een klassiek filterkoffiezetapparaat van 29 euro. De kosten van een koffiezetapparaat zitten bij deze drie systemen op heel verschillende plekken: bij de cupmachine in elke losse cup, bij de volautomaat in de bonen en het onderhoud, bij het filterapparaat bijna alleen in de gemalen koffie zelf. De aanschafprijs van het apparaat is over meerdere jaren gerekend vaak de kleinste post.

Net als bij printers verdienen fabrikanten van cupsystemen vaak minder aan de machine en meer aan de cups die je blijft kopen. Dat is geen geheim, maar een bekend verdienmodel waar je rekening mee kunt houden zodra je weet waar je op moet letten.

Hoe je de kosten per kopje uitrekent

Voor een eerlijke vergelijking telt de prijs per kopje, niet de aanschafprijs van de machine. Bij cups deel je de prijs van de verpakking door het aantal cups erin. Bij bonen en filterkoffie deel je de prijs van de verpakking door het aantal kopjes dat je er gewoonlijk van zet, meestal berekend via het aantal gram koffie per kopje. Zo krijg je een getal dat je tussen verschillende systemen kunt vergelijken, in plaats van verpakkingsprijzen naast elkaar te leggen die op een verschillend aantal kopjes uitkomen.

Cupmachine: goedkoop kopen, duur per kopje

Cupmachines zijn meestal goedkoop in aanschaf en eenvoudig in gebruik, zonder maalwerk en zonder koffiedik om op te ruimen. De prijs per cup ligt wel flink hoger dan wat dezelfde hoeveelheid losse koffie zou kosten, omdat je meebetaalt voor de portionering, de verpakking en het systeem. Drink je af en toe een kopje, bijvoorbeeld één per dag, dan valt dat nauwelijks op. Bij meerdere kopjes per dag, jarenlang, loopt de meerprijs ten opzichte van bonen of filterkoffie merkbaar op.

Volautomaat met bonen: hoge aanschafprijs, lage kosten per kopje

Een volautomaat met maalwerk kost bij aanschaf een stuk meer dan een cup- of filterapparaat. De kosten per kopje zijn daarentegen laag, omdat je hele bonen koopt, die per kilo goedkoper zijn dan koffie in cups. Daar komt wel regelmatig onderhoud bij: ontkalken met tussenpozen die afhangen van de hardheid van je water, af en toe een reinigingsprogramma met de bijbehorende tabletten en na een paar jaar soms nieuwe afdichtingen. Die posten zijn kleiner dan de lopende koffiekosten, maar horen er eerlijk gezegd wel bij.

Een punt dat vaak over het hoofd wordt gezien, is hoe je de machine op je eigen smaak afstelt. Bij een volautomaat kun je meestal de maalgraad, de hoeveelheid water en de zettemperatuur instellen, zodat de prijs per kopje over de jaren ook afhangt van hoe zorgvuldig je die instellingen een keer hebt gedaan. Wie de fabrieksinstelling nooit aanpast, gebruikt soms meer bonen per kopje dan voor zijn smaak nodig is.

Filterkoffie: de goedkoopste keuze per kopje

Een eenvoudig filterkoffiezetapparaat is het goedkoopst in aanschaf en blijft dat meestal ook in het dagelijks gebruik. Gemalen filterkoffie kost per kopje doorgaans minder dan bonen voor een volautomaat en een stuk minder dan cups. Het compromis zit in de smaak en de manier van zetten: filterkoffie zet je in grotere hoeveelheden en niet per kopje zoals bij een volautomaat of cupmachine, wat minder handig is voor een snelle espresso tussendoor.

Een uitgewerkt voorbeeld over een jaar

Stel, je drinkt elke dag twee kopjes koffie, dat is zo'n 730 kopjes per jaar. Met cups van gemiddeld 35 cent per stuk betaal je ongeveer 256 euro per jaar. Met bonen voor een volautomaat, waarbij een kopje rekenkundig zo'n 18 cent kost, betaal je ongeveer 131 euro per jaar, plus misschien 25 euro voor ontkalker en reinigingstabletten. Met filterkoffie van ongeveer 12 cent per kopje kom je uit op zo'n 88 euro per jaar. Over drie jaar gerekend loopt alleen het verschil tussen cups en filterkoffie al op tot ongeveer 500 euro, veel meer dan het prijsverschil tussen de apparaten zelf.

Welke kosten er naast de koffie zelf nog bijkomen

Bij alle drie de systemen komt er stroom bij, maar dat valt vergeleken met de koffiekosten meestal nauwelijks op. Sommige cupsystemen vragen ook een bepaalde waterhardheid of raden een waterfilter in het reservoir aan. Volautomaten hebben vaker een professionele reinigingsbeurt of een servicebezoek nodig, als het maalwerk of de zetgroep na vele jaren slijtage vertoont. Die posten komen onregelmatig, maar horen wel in een eerlijke totaalberekening over de hele gebruiksduur.

• Reken de prijs per kopje uit, niet alleen de prijs per verpakking, zodat je systemen echt kunt vergelijken.
• Neem bij een volautomaat de onderhoudskosten mee, zoals ontkalker en reinigingstabletten.
• Schat realistisch in hoeveel koffie je per dag drinkt, voordat je in een duurder apparaat investeert.
• Vergelijk de totaalprijs over meerdere jaren, niet alleen de aanschafprijs van de machine.

Een blik bij de categorieën helpt om apparaten en de bijbehorende verbruiksartikelen naast elkaar te vergelijken voordat je een keuze maakt. Het principe erachter lijkt op wat ook geldt voor huishoudapparaten met lopende kosten: de prijs op het etiket is maar de eerste van meerdere posten. Bestel je toch al regelmatig bij, dan geven actuele kortingscodes je soms wat extra ruimte bij cups of bonen.

Veelgestelde vragen

Welk systeem is op de lange termijn het goedkoopst?

Meestal filterkoffie, gevolgd door bonen voor een volautomaat. Cups zijn per kopje doorgaans het duurst, maar wel het makkelijkst in gebruik.

Loont een volautomaat als je weinig koffie drinkt?

Drink je af en toe maar één kopje per week, dan verdien je de hoge aanschafprijs nauwelijks terug. Het voordeel per kopje merk je pas bij regelmatig en ruimer koffiegebruik over meerdere jaren.

Hoe vaak moet een volautomaat worden ontkalkt?

Dat hangt af van de waterhardheid waar je woont en van hoe vaak je de machine gebruikt. De handleiding van het apparaat geeft daarvoor concrete tussenpozen, die je niet zomaar op alle modellen kunt toepassen.

Zijn duurdere cups automatisch beter dan goedkopere?

Niet per se. De smaak hangt af van de branding en de herkomst van de bonen, niet direct van de prijs van de cup. Een paar soorten proberen helpt meer dan alleen op de prijs af te gaan.